Stellingwarfs woordenboek

Henk Bloemhoff

Het Stellingwarfs Woordeboek werd vervaardigd op het 'Instituut veur Stellingwarver tael en kultuur' te Oldeberkoop, ingesteld door de Stichting Stellingwarver Schrieversronte. De stichting had en heeft wat het taalkundige aspect betreft nauwe banden met het Nedersaksisch Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen. Het Stellingwarfs Woordeboek vormt de lexicale beschrijving van de taal van de oude 'terra' Stellingwerf, die zich vanaf 1300 onttrok aan het gezag van de achtereenvolgende bisschoppen van Utrecht. In 1500 werd Stellingwerf bij Friesland gevoegd, maar de oorspronkelijke taal is Nedersaksisch.

Het Stellingwerfs woordenboek kent talloze illustratieve voorbeeldzinnen. De meest sprekende zijn gekozen, met name uit het aanbod op de gebruikte vragenfiches, die in zo'n 25 dorpen door informantengroepen zijn ingevuld in de periode 1975-1991. Naast zulke vrije verbindingen zijn ook opgenomen de vaste verbindingen, spreekwoorden en korte volksrijmpjes en dergelijke. Bij het zwakke werkwoord zijn de hoofdvormen gegeven, die van de sterke worden zijn in een afzonderlijke lijst toegevoegd aan het inleidende gedeelte van deel I. Bij de substantieven zijn verkleinwoord en meervoudsvorm vermeld. Daarnaast wordt steeds de de- of het-status van het zn. genoemd, de evt. pronominale verwijzing door ze, de uitspraak (in fonetisch schrift), de lokalisatie (per dorp) en eventueel een vindplaats in de literatuur. Niet alleen ‘oude woorden’ zijn opgenomen, maar ook recente ontleningen. Het woordenboek heeft namelijk niet alleen een archiverende functie voor het oudere Stellingwerfs, maar het wil ook dienstbaar zijn aan het onderwijs. Ook is het een hulpmiddel voor schrijvers die zoeken naar het juiste woord of de juiste betekenisnuance. Doordat de voorbeeldzinnen vaak illustratief zijn voor oudere leefsituaties, gewoonten en beroepen, wordt het woordenboek ook als een leesboek ervaren.

De redigeerfase startte in 1991. Een kleine groep specialisten heeft deelgenomen in de begeleidingsstructuur. De eindverantwoordelijkheid had het Nedersaksisch Instituut in de personen van Prof. dr. H. Niebaum en dr. J. van der Kooi.

Het Stellingwarfs Woordeboek is uitgegeven in vier delen. Daarvan zijn achtereenvolgens verschenen: deel II (F t/m K, 1994; 843 blz.), deel III (L t/m R, 1997; 1151 blz.) en deel IV (S t/m Z, 2001, 985 blz.). Deel I was als laatste aan beurt. Het bevat de letters A t/m E, die worden voorafgegaan door een uitvoerige inleiding. De omvang van deel I is 821 pp. Met het verschijnen van dit deel op 14 mei 2004 werd het project Stellingwarfs Woordeboek afgerond. Inmiddels is deel II in herdruk, en wordt aan o.m. kleinere woordenboek van het Stellingwarfs gewerkt. Bestelllingen van de diverse delen kunnen worden geplaatst bij de Stichting Stellingwarver Schrieversronte, W. Prinsstraat 10, 8431 PE Oldeberkoop. De prijs is 30 euro per deel.

Grondlegger en schrijver is dr. Henk Bloemhoff. Hij heeft diverse studies over het Stellingwerfs het licht doen zien, waaronder zijn dissertatie Fonologie en morfologie van het Stellingwerfs, een toetsing van de natuurlijke generatieve fonologie (1991).





 
Google
 
Web Deze website