Limburgs

Spreuken en wijsheden

Deze spreuken zijn verzameld door de werkgroep AGL, www.limburghuis.nl (info@limburghuis.nl). De schuingedrukte zinnen zijn een letterlijke vertaling van de Limburgse zin, daaronder staat de betekenis.


zoelang wie dm achter minsj sjteit is er veur alles in sjtaot
zolang als dom achter mens staat is hij tot alles in staat
het mensdom is tot alles in staat

zoer verdeend broed sjmaak 't bste
zuur verdiend brood smaakt het beste
men heeft de meeste voldoening van hard werken

zoe zak, zoe zaodgood
zo zak, zo zaadgoed
de appel valt niet ver van de boom

zjwiege en dnke, deit nemes krnke
zwijgen en denken, doet niemand krenken
met zwijgen en denken berokkent men niemand kwaad

zich de eige naas versjangelere
zich de eigen neus beschadigen
wie zijn neus schendt, schendt zijn aangezicht

zate luuj en gekke zgke de waorheid
zatte mensen en gekken zeggen de waarheid

woe men huijt dao valle sjpeen
waar men slaat, daar vallen spaanders
waar men hakt, vallen spaanders

woe hgke zeen, zeen ouch msje
waar heggen zijn, zijn ook mussen
dat is voorspelbaar in deze omstandigheden

woe de broewer kump, broek de bekker neet te kmme
waar de brouwer komt, hoeft de bakker niet te komen
waar veel gedronken wordt is geen geld meer om te eten

wirke is zelig, zag de begien, en doe droge ze mit zeve eine bonesjtek
werken is zalig, zei de non, en toen droegen ze met zeven een bonestaak
gezegde om luiheid aan te geven

wirke is zelig, zag de begien, en doe lag ze zich in 't bd
werken is zalig, zei de non, en toen legde ze zich in bed
parafrase op de luiheid

wille woent in 't bos, en mtte woent erlangs
willen woont in het bos en moeten woont erlangs
je hebt geen keuze tussen willen of moeten

wie ze getrouwd zeen hbbe ze de heisje oet
zodra ze getrouwd zijn, hebben ze de handschoenen uit
na het huwelijk toont het ware karakter zich

wie roewer gebroewe, wie baeter beer
hoe ruwer gebrouwen, hoe beter het bier
een harde onderhandeling geeft het beste resultaat

wie meer verkes wie dunder de sjpeuling
veel varkens maken de spoeling dun

wie me 't bed maak, zoe sjleup me
zoals men het bed maakt, zo slaapt men
een goede voorbereiding is het halve werk

wie later op den daag, wie sjoender waer
hoe later op de dag, hoe mooier weer
hoe later op de avond, hoe schoner volk

wie later op den aovend, wie sjoender de luuj
hoe later op de avond, hoe mooier de mensen
de beste gasten komen het laatst

wie krmmer hout, wie baeter krk, wie groter vlaegel, wie mee gelk
hoe krommer hout, hoe betere krukken, hoe groter de vlegel, hoe meer geluk
de grootste deugnieten hebben het meeste geluk

wie hoeger geleerd, wie ierder verkeerd
hoe hoger geleerd, hoe eerder verkeerd
ook mensen die gestudeerd hebben deugen soms niet

wie hoeger de boum, wie groeter de val
hoe hoger de boom, hoe groter de val

wie groter dgeneet, wie mee gelk
hoe groter deugniet, hoe meer geluk
't geluk is met de deugnieten

wie dlder gebroewe, wie baeter beer
hoe gekker gebrouwen, hoe beter bier
ook als men zich niet precies aan het recept houdt, kan het resultaat meevallen

wie doe deis, zoe 't dich geit
zoals je doet, vergaat het je

wie dikker de vot, wie groeter de bks
hoe dikker de kont, hoe groter de broek
alles navenant

wie de wndj Paosjdaag sjteit, zoe sjteit hae twie driede van 't jaor
zoals de wind paasdag staat, zo staat hij twee derde van het jaar
zoals de wind waait met Pasen, zo waait hij twee derde van het jaar

wtte zeen ntte: de mgke blieve d'rin hange en de vlege gaon d'rdoor
wetten zijn netten, de muggen blijven erin hangen en de vliegen gaan erdoor
de grote schurken glippen door de mazen van de wet

wnts te oetgekald bis, ms te ouch zjwiege
wanneer je uitgepraat bent, moet je ook zwijgen
als je niks meer te vertellen hebt, moet je ook niets meer zeggen

wnts te mit de vot in de dr vils, zk dan mer ns wlke dr dich gesjtaoke haet
als je met je kont in de dorens valt, zeg dan maar eens welke doorn je gestoken heeft
als alles tegenzit is het haast onmogelijk de oorzaak aan te wijzen

wnt vl is, is ouch vl neudig
als veel is, is ook veel nodig
de tering wordt altijd naar de nering gezet

wnt knjer hunne zin hbbe, kriesje ze neet
als kinderen hun zin hebben krijsen ze niet

wnt ein handj de anger wisj, waere ze allebeij sjoen
als de ene hand de andere wast, worden ze allebei schoon
de ene hand wast de andere

wnt den eine sjaaj haet, haet den angere perfiet
als de ene schade heeft, heeft de andere profijt
de een zijn dood is de ander zijn brood

wnt de boew vaerdig is, zuut me de faelders
als het gebouw klaar is, ziet men de gebreken

wnt de boer de patsj op ein oor haet sjtaon, haet hae de terf verkoch
als de boer de pet op een oor heeft staan, heeft hij de tarwe verkocht
de boer heeft zaken gedaan op de markt

wnt 't paerd de krub naolp, dan doug het neet
als het paard de krib naloopt, dan deugt het niet
een trouwlustig meisje moet dat niet te nadrukkelijk laten blijken

wens te eine boer en ei verke opein bunjs en doe rols ze de Kolleberg aaf,
hbs te altied ei verke baove

boeren zijn gierig

wn ich mich vandaag aan dich verhuur, bn ich mrge diene knech
als ik me vandaag aan jou verhuur, ben ik morgen je knecht
zegt men tegen iemand die zonder enig recht anderen wil bevelen

wn es ich eerder in de hl bn, hauw ich de sjans veur dich gereid
als ik eerder in de hel ben, hou ik de schans voor je gereed
voor jou hou ik in de hel een plaatsje vrij

wen de pestoer en de boer neet klage is het ei good jaor
de pastoor en de boer klagen bijna altijd

weite woe Bartel de wien tap
weten waar Bart de wijn tapt
weten waar Abraham de mosterd haalt

veer gaon beginne, zag de vos taenge de hinne
we gaan beginnen, zei de vos tegen de hennen
we gaan aan de slag

waor me mer e geitje, drie maol gemlke dan heijs te sjich
was men maar een geitje, drie maal gemolken dan had je rust
een mens moet altijd maar werken

wae zich nger de verke misj wurt d'rvan gevraete
wie zich onder de varkens mengt wordt ervan gevreten
wie omgaat met slecht volk moet de gevolgen ondergaan

wae zich nger de klieje misj, wurt van de verke gevraete
wie zich onder de zemelen mengt, wordt van de varkens gevreten
wie omgaat met slecht volk moet de gevolgen ondergaan

wae zich get beweert, haet ouch get
wie zich iets bewaart, heeft ook iets
bewaren is sparen

wae veur geit, wae veur meelt
wie voor gaat, wie voor maalt
wie eerst komt eerst maalt

wae niks van zich maak, dae is ouch niks
wie niets van zich maakt, is ook niets
je hebt je eigen lot in handen

wae neet wilt heure, mt mer veule
wie niet horen wil, moet voelen

wae loestert aan de wenj heurt meistes zien eige sjanj
wie luistert aan de wanden hoort meestal zijn eigen schande
gesprekken afluisteren brengt geen baat

wae koelkop is mt nog kwakkert waere
wie kikkervisje is moet nog kikker worden
jongeren moeten eerst maar eens volwassen worden voor ze iets te vertellen hebben

wae keurboum zeuk, zal voelboum vnje
wie een keurboom zoekt, zal vuilboom vinden
hoogmoed komt ten val

wae get verdeent mt get hbbe
wie iets verdient moet iets hebben
met geld verdienen bouw je bezit op

wae gaef waat er haet is waerd det er eelenj krig
wie geeft wat hij heeft is het waard dat hij ellende krijgt
men moet niet alles weggeven

wae es aezel is gebaore, zal neet es paerd sjterve
wie als ezel is geboren, zal niet als paard sterven
domheid is slecht te genezen

wae ins wouf heisj, blif wouf heisje
wie eens wolf heet, blijft wolf heten
wie de naam heeft, heeft de faam

wae den honing sjlk mt lieje det de bieje 'm sjtaeke
wie de honing snoept moet lijden dat de bijen hem steken
de voordelen komen met de nadelen

wae de naober wilt kreite, hiltj hoonder en geite
wie de buurman wil plagen, houdt kippen en geiten

wae de gek trouwt veur den drek, verlus den drek en hiltj de gek
wie de gek trouwt voor geld, verliest het geld en houdt de gek
als men voor het geld trouwt...

wae broed haet, mt geine wk zeuke
wie brood heeft, moet geen witbrood zoeken
men moet tevreden zijn met wat men heeft

wae bang is, is gauw gejaag
wie bang is, is gauw gehaast
angst maakt vreesachtig

wae aafbrent brent ouch weer op
wie afbrandt brandt ook weer op
na tegenslag volgt herstel

wae 't ungerste oet de kan wilt hbbe krig d'n dksel op de naas
wie het onderste uit de kan wil hebben krijgt de deksel op de neus

wae 't langste laef krig alles, de bujel en de sente
wie het langste leeft krijgt alles, de buidel en de centen
wie het langste leeft krijgt alles

wae 't bd verkp, lik mit de vot in 't sjtreu
wie het bed verkoopt, ligt met de kont in het stro
de gevolgen van ondoordacht handelen ondergaan

wach dich veur 't echterste van e paerd en 't veurste van ei vroumes
hoed je voor het achterste van een paard en 't voorste van een vrouw

wach dich d'rveur taenge ein kapel te pisse
hoed je ervoor tegen een kapel te pissen
bezoedel de Kerk niet

waats te zaes mt waor zeen, mer zk neet al waat waor is
wat je zegt moet waar zijn, maar zeg niet alles wat waar is
pas op je woorden

waat ras det mas
wat rust dat mest
van weinig werken wordt je vet

waat me jnk leert, knt me aud
wat men jong leert, kent men oud
jong geleerd is oud gedaan

waat ich neet weit maak mich neet heit
wat ik niet weet maakt mij niet heet
ik hoef me niet druk te maken over iets dat ik niet weet

waat het oug neet zuut, deit het hart gein pien
wat het oog niet ziet, doet het hart geen pijn
wat je niet ziet deert je niet

waat de kop vergit, mtte de bein misgelje
wat de kop vergeet, moeten de benen ontgelden
wat men vergeet moet men later met veel moeite weer corrigeren

waat de boer neet knt, det vrit hae neet
wat de boer niet kent, dat vreet hij niet

vrieje nger ein daak is ein klein ier, mer e groet gemaak

vrijen onder een dak is een kleine eer maar een groot gemak
verkering hebben en in hetzelfde huis wonen is handig

vriedigs waer is 's zndigs waer
vrijdags weer is zondags weer
zoals het weer op vrijdag is, is het ook op zondag

vreug riep, vreug rot, vreug wies, vreug zot
vroeg rijp, vroeg rot, vroeg wijs, vroeg zot

voele zjweit is gauw gereid
lui zweet is vlug gereed
liever lui dan moe

vies in den ozel zitte
flink in de problemen zitten

veurdat ze zich kriege, besjnppere ze zich iers
voordat ze zich krijgen, besnuffelen ze elkaar eerst
de vrijage gaat vooraf aan het huwelijk

veur sjpek en boene d'rbie zitte
er voor spek en bonen bijzitten
niets te zeggen hebben / niets begrijpen van de conversatie

veur Sint Jan baeje m raege, want went nao Sint Jan kump hae ngelaege
voor Sint Jan (24 juni) bidden om regen, want na Sint Jan komt hij ongelegen

veur geldj is alles te koup

met geld is alles te koop

veur eine bkkem kan me de pan neet opztte
voor n braadharing kan men de pan niet opzetten
dat is de moeite niet

veul dich mer aan 'n bats, dan hbs te sjnk
voel je maar aan een bil, dan heb je ham
maak jezelf niks wijs

vugelkes die te vreug fluite krig de kat
vogeltjes die te vroeg fluiten krijgt de kat
waarschuwing aan vroegrijpe jeugd

vet zjwmp baove, al is het van ei rot bies
vet zwemt boven, al is het van een rot beest
vet drijft altijd boven / het geld heeft altijd de macht

vergaetelik is minsjelik
vergeetachtig is menselijk

veer kriege raengewaer, de verkes loupe mit lank sjtreu

wij krijgen regenweer, de varkens lopen met lang stro
zegt men tegen iemand die met een lange pijp loopt

veer knne waal same znge mer neet sjpraeke
wij kunnen wel samen zingen maar niet spreken
opmerking als meerdere personen door elkaar praten

vl belaove en wenig gaeve deit de gekke in vruide laeve
veel beloven en weinig geven doet de gekken in vreugde leven

vl aerpel vlle eine ganse zak

veel aardappelen vullen een hele zak
veel kleintjes maken n groot

Huuj peun en lek, mrge klppelke en sjtek
vandaag kus en lik, morgen knuppeltje en stok
vandaag zijn ze nog lief voor mekaar, morgen slaan ze mekaar / parafrase op een jong paar

van wien krig me luus
van wijn krijgt men luizen
drinken maakt arm

van twelf oere bis middig
van twaalf uren tot middag
dat gebeurt nooit

van heure zgke kmme de lges in de welt
van horen zeggen komen de leugens in de wereld

van eine poep, einen hmmelsjlaag make
van een scheet een donderslag maken
van een mug een olifant maken

van eine kwakkert kns te gein vaere plkke
van een kikker kun je geen veren plukken
waar niets is verliest de koning zijn recht

van ein sjlechte kirmes heim kmme
van een koude kermis thuiskomen

van eige kump de kat trk

vanzelf komt de kat terug
wat je leent moet je ook terugbrengen

van baove bntj en van ngere sjtrntj
van boven bont en van onder stront

een mooi uiterlijk verbergt de onaangename werkelijkheid

van angermans laer is 't good reme sjnieje
van andermans leer is het goed riemen snijden

van 't wirke gaon de bste paerd kapot
van het werken gaan de beste paarden kapot
voorwendsel wanneer men opziet tegen een karwei

van 't probere kmme de jnkvrouwe oet de welt
van het proberen komen de jonkvrouwen uit de wereld / van het proberen verdwijnen de maagden
ironisch: ook iets proberen heeft gevolgen

vaere sere de voegel
veren sieren de vogel
kleren maken de man

v'r zeen presies kort bie e drp
wij zijn blijkbaar kort bij een dorp
het het begint hier te stinken

twie maol twie is oetgemaak en zoermoos wurt ingemaak
twee maal twee is uitgemaakt en zuurkool wordt ingemaakt
het is beslist, er wordt niet meer over gesproken

twie kraoje pikke zich gein oug oet
twee kraaien pikken zich geen oog uit
advocaten doen elkaar geen schade

twie hane op eine mshoup geit noets good
twee hanen op n mesthoop gaat nooit goed
met twee man de baas spelen kan nooit goed gaan

trouw naobermans knjer, koup naobermans rnjer
trouw de kinderen van de buurman, koop de runderen van de buurman
zoek je vee en je vrouw niet al te ver van huis

tsje de bein zit 't lekkerste vleisj
tussen de benen zit het lekkerste vlees
zinspeling op de geslachtsdelen

tied maak graas en zn maak huij
tijd maakt gras en zon maakt hooi
geduld is een goed zaak / tijd brengt raad

te vreug gedaon te laat bedach, haet mnnige in 't leid gebrach
te vroeg gedaan te laat bedacht, heeft menigeen in het leed gebracht
bezint eer ge begint

sjtute en in de bks sjiete is gein kns
opscheppen en in de broek schijten is geen kunst
opscheppen kan iedereen

sjtraotngele zeen meistes hoesduvele
straatengels zijn meestal huisduivels
lief voor vreemden en ongenietbaar voor huisgenoten

sjpek en broed sjlaon d'n hnger doed
spek en brood slaan de honger dood

sjoen, riek en katteliek gaon neet same
mooi, rijk en katholiek gaan niet samen
je vindt nooit een vrouw die mooi, rijk en deugdzaam is

sjnit me zien naas aaf sjangeleert me zie gezich
snijdt men zijn neus af dan beschadigt men zijn gezicht
men moet geen kwaad spreken van zijn eigen familie

sjmiet noets de kaart op den dsj
gooi nooit de kaarten op de tafel
geef nooit de moed op

sjlum hoonder lgke ouch waal ns in de netele
slimme kippen leggen ook wel eens in de brandnetels
iedereen kan fouten maken

sjloepende katte haole 't vleisj oet de pot
sluipende katten halen het vlees uit de pot
stille waters hebben diepe gronden

sjlech getuug, sjlech wirk
slecht gereedschap, slecht werk

sjien bedrug
schijn bedriegt

sjerpe metser broek me neet te sjliepe
scherpe messen hoeft men niet te slijpen
scherpe tongen / kwaadsprekerij moet men niet aanmoedigen

sjeif vore drage ouch vruchte
scheve voren dragen ook vruchten
ook met een handicap kan een mens zich nuttig maken

sjeif luuj, sjeif zakes
scheve mensen, scheve zaken
je moet geen zaken doen met oneerlijke mensen

sjame haet gein humme aan
schamen heeft geen hemd aan
schaamtegvoel kan men niet verbergen

Sint Katrien deit de verkes pien
St. Catharina doet de varkens pijn
St. Catharina (25 november) = begin van de slachttijd

saort bie saort, zag der duvel, en hae zat zich op eine sjouwvaeger
soort bij soort, zei de duivel, en hij ging zitten op een schoorsteenveger
soort zoekt soort

rood haor en aelzenhout wis zelje op goje grndj
rood haar en elzenhout wijst zelden op geode grond
rood haar en elzenhout zijn verdacht

rentenere is e good ambach
rentenieren is een goed beroep

raenge veur ach oere, zal zelje lang doere
regen voor acht uur zal zelden lang duren

pien in de portemenee hbbe
geld uitgeven doet pijn

peune is mer kaaf, dae 't neet gaer haet, vaeg het zich mer aaf
kussen is maar kaf, die het niet graag heeft, veegt het zich maar af
je moet niet bang zijn voor een zoen

pestoor zaengent zich altied zelf 't eerste
pastoor zegent zichzelf altijd het eerste
iedereen denkt in de eerste plaats aan zijn eigen belang

pas op, 't menke kump veur zien sente
pas op, het mannetje komt voor zijn centen
kijk uit voor de gevolgen

ouch tsje de sjoenste blome wasse waal ns netele
ook tussen de mooiste bloemen groeien wel eens brandnetels
ook een goed gezin heeft wel een zwart schaap

ouch e klei gewn brunk veurdeil in
ook een klein gewin brengt voordeel in
men moet ook voor een kleine winst kunnen werken

opgezat is geprizzenteerd
opgezet is gepresenteerd
als men de tafel dekt, betekent dit dat de bezoeker mag blijven eten

opgesjtange, plaats vergange, trkgekmme, niks gevnje
opgestaan, plaats vergaan, teruggekomen, niets gevonden
opgestaan, plaats vergaan

opgesjtange, plaats vergange, trkgekmme, 'ne minsj gevnje
opgestaan, plaats vergaan, teruggekomen, een mens gevonden
opgestaan, plaats vergaan

op wieze sjteit sjtraof
op wijzen staat straf
wijzen is onbeleefd

op 'nen auwe fits ms te 't liere
op een oude fiets moet je het leren
je moet het van ouderen leren

op 'n krm voor wasse de meiste vruchte
op een kromme voor groeien de meeste vruchten
kwaadaardige mensen hebben het meeste geluk

nrechvaerdig good gediejt neet
onrechtvaardig goed gedijt niet
gestolen goed gedijt niet

nkroed vergeit neet
onkruid vergaat niet

onkroed broek me neet te zeije
onkruid hoeft men niet te zaaien
kwaad is overal

ngervnjing is de bste meister
ondervinding is de beste meester
de ondervinding is de beste leermeester

ngegund broed sjmaak 't bste
ongegund brood smaakt het beste
van wat iemand niet gegund wordt, heeft hij soms het meeste plezier

m te meije mt me iers zeije
om te maaien moet men eerst zaaien

of 't noe oet de lngde of oet de breite kump, det is ratsj egaal
of het nu uit de lengte of uit de breedte komt, dat blijft helemaal gelijk
het is om het even

nuuj hiere, nuuj wtte
nieuwe heren, nieuwe wetten

nuuj besseme kaere sjoen
nieuwe bezems keren schoon
verandering van bestuur is een goede zaak

num dich in ach, angers haet de vot kirmes
neem je in acht, anders heeft de kont kermis
pas op, anders krijg je voor de broek

nog neet dreug achter de ore
nog niet droog achter de oren
onervaren

nao raenge kump znnesjien
na regen komt zonneschijn

mtte is dwank en kriesje is knjergezank
moeten is dwang en krijsen is kinderzang
niet toegeven aan huilende kinderen

mit troere is gei leid te verdrieve
met treuren is geen leed te verdrijven
treuren helpt niet

mit meine en meine besjeet zich ins eine
met menen en menen bescheet zich eens ene
met menen kan men bedrogen uitkomen

mit kriesje is gei leid te verdrieve
met huilen is geen leed te verdrijven
huilen helpt niet tegen verdriet

mit geldj is geldj te verdene
met geld is geld te verdienen

mit forsj kan me ein geit de sjtart oettrkke
met geweld kan men een geit de staart uittrekken
met geweld kun je veel

mit de maot womit g'r inmaet, zal uch ouch oetgemaete waere
met de maat waarmee u inmeet, zal u ook uitgemeten worden
u zult beoordeeld worden zoals u andere mensen beoordeelt

middelmaot seert de sjtraot
middelmaat versiert de straat
een onopvallend leven is goed genoeg / middelmatigheid is overal

mesjien kauf den os
misschien kalft de os
met 'misschien' schieten we niet op

men knt de boum aan zien blaad
men kent de boom aan zijn blad
zo kinderen, zo ouders

me zuut de luuj waal veur de kop, mer neet d'rin
men ziet de mensen wel voor de kop maar niet erin
ieders gedachten blijven verborgen

me wurt van zien eige vleuj gebete
men wordt door zijn eigen vlooien gebeten
men wordt door zijn eigen familie of personeel bedrogen

me wurt eerder door 'n sjtrntjkar euvervare es door 'n hierektsj
men wordt eerder door een strontkar overreden dan door een herenkoets
roddel en kwaadsprekerij zijn geen toonbeeld van beschaving

me truk de knjer veur anger luuj
men voedt de kinderen op voor andere mensen
anderen hebben het voordeel van de goede opvoeding van onze kinderen

me mt zich sjtrkke nao de dkke
men moet zich strekken naar de deken
man moet zich schikken in zijn lot / men stelt de tering naar de nering

me mt zich neet oetdoon veurdet me nao bed geit
men moet zich niet uitkleden voordat men naar bed gaat
niet tijdens het leven de erfenis al verdelen

me mt zich neet de eige naas versjangelere
men moet zich niet de eigen neus beschadigen
zeg nooit iets nadeligs van je eigen familie

me mt liere zoe lang es de vinger neet aeve lank zeen
men moet leren zolang de vingers niet even lang zijn
je bent nooit te oud om te leren

me mt iers koelkop zeen veur det me kwakkert is
men moet eerst kikkervisje zijn voordat men kikker is
iedere volwassene is ook jong geweest

me mt gein gekke hauf werk laote zeen
men moet geen gekken half werk laten zien
laat geen werk zien dat niet af is

me mt gein auw katte liere moeze
men moet geen oude katten leren muizen
geen oude rot iets proberen te leren

me mt de weerd geine sja doon
men moet de waard geen schade doen
men moet altijd het gelag betalen

me mt 't numme wie 't kump
men moet het nemen zoals het komt
men moet zijn lot aanvaarden zoals het komt

me mt 't buimke buge es 't nog jnk is
men moet het boompje buigen als het nog jong is
de opvoeding bepaalt het latere leven

me meint altied det zienen eige strntj neet sjtink
men meent altijd dat zijn eigen stront niet stinkt
men vergoelijkt altijd zijn eigen tekortkomingen

me knt ouch eine zak toebnje ier hae vol is
men kan ook een zak dichtbinden voordat hij vol is
men moet niet alles direct opeten of uitdrinken

me kan zich baeter dreije op e lake es op 'ne sjolk
men kan zich beter draaien op een laken dan op een schort
men kan beter goed in het geld zitten dan krap bij kas zijn

me kan neet taenge eine bakaove gape
men kan niet tegen een bakoven gapen
tegen overmacht kan men niks beginnen

me kan het neet beter opmake es door e piepesjteelke
men kan het niet beter opmaken dan door een pijpesteeltje
een pijp roken doet deugd

me kan gein iezer mit de henj braeke
je kunt geen ijzer met de handen breken

maondigmrge, gooj paerd en sjlechte knechs
maandagmorgen, goede paarden, slechte knechten
de paarden zijn uitgerust maar de knechten zijn op stap geweest

mgelik is alles bie God, drie batse is ngerhauf vot
mogelijk is alles bij God, drie billen is anderhalve kont
bij God is alles mogelijk / op die manier kun je alles uitleggen

luije zjweit is gauw gereid
lui zweet is vlug gereed
luiheid is de gemakkelijkste weg

lstig gelaef en zelig gesjtrve haet der duvel 't knsep bedrve
lustig geleefd en zalig gestorven heeft de duivel het concept bedorven
wie na een liederlijk leven toch vroom wordt komt niet in de hel

loch geriskeerd is hauf gewnne
voorzichtig geprobeerd is half gewonnen
die waagt die wint

lansem tenj, lansem henj
langzame tanden, langzame handen
wie lang aan tafel zit is meestal ook geen snelle werker

lansem geit zeker
langzaam gaat zeker
langzaam maar zeker

lank haor en e kort versjtand geit dks same
lang haar en een kort verstand gaan vaak samen
vrouwen zijn niet slim

krank en ngezndj mer vraete wie 'ne sjaopshndj
ziek en ongezond, maar vreten als een schaapshond
een ziekte simuleren maar toch flink eten

koppien is sjoolpien
hoofdpijn is schoolpijn
hoofdpijn wordt vaak voorgewend om niet naar school te gaan

Klle en Aoke zeen neet op einen daag geboewd
Keulen en Aken zijn niet op n dag gebouwd

knikke op 'ne verkoup kos geldj
knikken op een verkoop kost geld
je moet niet altijd 'ja' knikken

klein oere loestere sjerp
kleine oren luisteren scherp
kleine kinderen horen alles

klein knjer traeje dich op de rok, grote knjer op het hart
kleine kinderen treden je op de rok, grote kinderen op het hart
kleine kinderen kleine zorgen, grote kinderen grote zorgen

klein knjer klei leid, grote knjer groot leid
kleine kinderen klein verdriet, grote kinderen groot verdriet
kleine kinderen kleine zorg, grote kinderen grote zorg

klein kaetelkes hbbe grote ore
kleine keteltjes hebben grote oren
kleine kinderen horen alles

kirmes in hoes, vesteldaag in de sjtel
feest in huis, vastendag in de stallen
als het feest is in huis wordt het vee slecht verzorgd

keul beer brink wermde
koel bier brengt warmte
koel bier verhit de gemoederen

knjer wille vl wete, mer de auwe hbbe meer gesjete
kinderen willen veel weten, maar de oude hebben meer gescheten
ouderen hebben de ervaring

kaufvleisj is gauw gaar
kalfsvlees is vlug gaar
jonge mensen lopen snel voor iets warm

kappes en sevoje kns doe sjnieje, mer mich neet
witte kool en groene kool kun je snijden, maar mij niet
mij kun je niet bedriegen

jeder krig zie broed gebakke
boontje komt om zijn loontje

is den ougs ouch kaaf, boer braek dien sjuur neet aaf
is de oogst ook kaf, boer breek je schuur niet af
neem geen voorbarige of drastische maatregelen

introuwe is oettrouwe
introuwen is uittrouwen
inwonen maakt het huwelijk kapot

in de zomer eine vlook, in de wntjer eine kook
in de zomer een vloek, in de winter een koek

onkruid is in de zomer lastig, in de winter is het een lekkernij voor het vee en de vogels

in de kleinste vater zit de bsten honing
in de kleinste vaten zit de beste honing
in de kleinste verpakkingen zitten de lekkerste spijzen

in de apteek waoge ze mit klinzjelkes en tlle mit de kilo
in de apotheek wegen ze met kleine hoeveelheden en tellen met de kilo
in de apotheek verkoopt men geringe hoeveelheden voor veel geld

in 't landj der blnje is einoug kuning
in het land der blinden is noog koning

hovaard mt pien lieje
hoogmoed moet pijn lijden
die mooi wil zijn, moet er wat voor over hebben

hoogmood kump gemeinlik veur de val
hoogmoed komt meestal voor de val

hngerlieje is gein kuns, mer este 't kns, knste 't geine meer lere
honger lijden is geen kunst, maar als je het kunt kun je het niemand meer leren
je kunt niemand uitleggen wat armoede betekent

het is gei sjlech kndj det nao zie vader aart
het is geen slecht kind dat naar zijn vader aardt

het is ei good kndj waat nao ziene vader aart
het is een goed kind dat naar zijn/haar vader aardt
een goed kind gelijkt op zijn/haar vader

hae sjprik mit de mndj, woe er pap mit it
hij spreekt met de mond, waar hij pap mee eet
wiens brood men eet, diens woord men spreekt

gries haor kmme van de zjwarte
grijze haren komen van de zwarte
iedereen wordt grijs

God wach lang, mer sjtraof sjtrang
God wacht lang, maar staft streng
Gods molen maalt langzaam maar rechtvaardig

geruik vleisj hiltj zich 't bste
gerookt vlees houdt zich het best
opmerking van een verstokte roker

gelieke biejein zag der duvel en doe duujde hae
'nen avvekaat, 'ne sjnieder, 'ne waever en 'ne mlder in eine zak

gelijke bij elkaar zei de duivel en toen duwde hij een advocaat, een kleermaker, een wever en een molenaar in een zak
alle bedriegers bijelkaar

geldj te min, hnger of doosj teveul
geld te weinig, honger of dorst te veel

geldj is mer drek, mer wae 't neet haet, kik wie eine gek
geld is maar aarde, maar wie het niet heeft, kijkt als een gek
geld is het slijk der aarde, maar wie het niet heeft is ongelukkig

geldj is allemans vrundj
geld is ieders vriend
niemand versmaadt geld

gaer doed laef lang
wie graag wil sterven leeft lang

es te euver den hndj kumps, kumps te ouch euver de sjtart
als je over de hond komt, kom je ook over de staart
als men grote moeilijkheden aankan, komt men ook wel met de kleine klaar

es mien tant raedjes hauw, waor het einen tram
als mijn tante wieltjes had, was het een tram
redeneringen die beginnen met 'als' zijn maar een veronderstelling

es me vl vleisj bie 'ne sjtein deit, krig me toch gooj sop
als men veel vlees bij een steen doet krijgt men toch goed soep
men moet de hoofdzaken van de bijzaken scheiden

es me mer distels zeijt, kan me gein terf meije
als men slechts distels zaait, kan men geen tarwe maaien

es me de ko neet knt zou me neet weite woe 't kauf vandan kump
als men de koe niet kent zou men niet weten waar het kalf vandaan komt
de afstamming bepaalt alles

es me de kat op 't sjpek bundj, wilt ze neet vraete
als men de kat op het spek bindt, wil ze niet vreten
ik heb het hem glashelder uitgelegd, en toch doet hij iets anders

es ich veur de vader gebaore waar, hauw ich mit de moder getrouwd
als ik voor de vader geboren was, was ik met de moeder getrouwd
dat is een achterhaalde zaak

es eder veur zien eige deur kaert, is de ganse sjtraot sjoen
als iedereen voor zijn eigen deur veegt, is de hele straat schoon
men moet niet roddelen over anderen

es doe van den duvel spriks, is hae dao of hae sjik ziene bao
als je van de duivel spreekt is hij daar of hij stuurt zijn bode
als je over de duivel spreekt, sta je op zijn staart

es dich 'ne jud get gunt, gunt er dich twee knechte
als een jood je iets gunt, gunt hij je twee knechten
personeel is een plaag

es den hemel invilt, valle alle msje doed
als de hemel invalt, vallen alle mussen dood
als je met alle mogelijke rampen rekening moet houden, hoef je aan niets meer te beginnen

es den hemel invilt, blieve veer alleneij doed
als de hemel invalt, blijven we allemaal dood
dat is een pure hypothese

es de sjpkes weije, blaere ze neet
als de schaapjes grazen, blaten ze niet
als de katten muizen, mauwen ze niet

es de mgke danse, geuf het sjoen waer
als de muggen dansen, wordt het mooi weer
dansende muggen voorspellen mooi weer

es de krub 't paerd naolp sjleit de haver op
als de krib het paard naloopt, slaat de haver op
meisjes moeten de jongens niet nalopen

es de katte evort zeen, danse de muus op taofel
als de katten weg zijn, dansen de muizen op tafel
als de kat van huis is dansen de muizen

es de heije zeen, zeen de hbbe deur
als 'had ik maar' aan de orde is, is 'hebben' duur
gedane zaken nemen geen keer

es auw sjure brenne, is 't sjlech blsse
als oude schuren branden, is het slecht blussen
liefde op latere leeftijd is hevig

es alle leid op einen houp loog, sjnapde eder nao 't zient
als al het verdriet op een hoop lag, nam ieder het zijne
als men het leed van anderen kende, zou iedereen het zijne geduldig dragen

es 't verke sjtief is, sjteut 't den traog m
als het varken stijfgevreten is, stoot het de trog om
van iets of iemand profiteren zonder dank te zeggen

es 't keujke vaerdig is, sjturf de voegel
als het kooitje klaar is, sterft de vogel
als het huis klaar is sterft de bouwer

es 't krt dan knip het, en es 't peunt dan bit het
als het aait dan knijpt het, en als het zoent dan bijt het
een onbetrouwbaar meisje

es 't hmmelt en raegent, is 't waer gezaegend
als het dondert en regent, is het weer gezegend
een onweer met regen doet goed

es 't good is mt men 't good laote
als het goed is moet men het goed laten
als iets voldoet moet men het zo houden

es 'n hoor aud wurt, pis ze wiewater
als een hoer oud wordt, pist ze wijwater
ook een zondaar wordt op leeftijd nog godsvruchtig

ertesop en bokeskook deit in de zieje good
erwtensoep en boekweitkoek doet in de lenden goed
beide zijn gezonde stevige kost

erm of riek, den doed maak al geliek
arm of rijk, de dood maakt iedereen gelijk

ins gegaeve blif gegaeve, aafgenmme is gesjtaole
eens gegeven blijft gegeven, afgenomen is gestolen
wat je weggeeft mag je nooit terugvragen

einen auwe voorman heurt nog gaer 't klatsje van de sjmik
een oude voerman hoort nog graag het kletsen van de zweep
een oude man heeft altijd interesse voor het werk van jongeren

eine zachte wntjer, eine vtte kirkef
een zachte winter, een vet kerkhof
tijdens of na een zachte winter sterven veel ouderen

ein zate vrouw is einen ngel in bd
een dronken vrouw is een engel in bed
omdat ze dan geen beddepreek houdt

ein vrouw die flt en ein hoon die kreet, 
zeen waerd dat me ze de nak mdreet

een vrouw die fluit en een kip die kraait, zijn waard dat men ze de nek omdraait
een vrouw die fluit deugt niet





 
Google
 
Web Deze website