Deze spreuken zijn verzameld door de werkgroep AGL, www.limburghuis.nl
(info@limburghuis.nl). De schuingedrukte zinnen zijn een letterlijke vertaling van de Limburgse zin, daaronder staat de betekenis.
zoelang wie dóm achter minsj sjteit is er veur alles in sjtaot zolang als dom achter mens staat is hij tot alles in staat
het mensdom is tot alles in staat
zoer verdeend broed sjmaak 't bèste zuur verdiend brood smaakt het beste
men heeft de meeste voldoening van hard werken
zoe zak, zoe zaodgood zo zak, zo zaadgoed
de appel valt niet ver van de boom
zjwiege en dènke, deit nemes krènke zwijgen en denken, doet niemand krenken met zwijgen en denken berokkent men niemand kwaad
zich de eige naas versjangelere zich de eigen neus beschadigen wie zijn neus schendt, schendt zijn aangezicht
zate luuj en gekke zègke de waorheid
zatte mensen en gekken zeggen de waarheid
woe men huijt dao valle sjpeen waar men slaat, daar vallen spaanders waar men hakt, vallen spaanders
woe hègke zeen, zeen ouch mösje waar heggen zijn, zijn ook mussen dat is voorspelbaar in deze omstandigheden
woe de broewer kump, broek de bekker neet te kómme waar de brouwer komt, hoeft de bakker niet te komen
waar veel gedronken wordt is geen geld meer om te eten
wirke is zelig, zag de begien, en doe droge ze mit zeve eine
bonesjtek werken is zalig, zei de non, en toen droegen ze met zeven een bonestaak gezegde om luiheid aan te geven
wirke is zelig, zag de begien, en doe lag ze zich in 't bèd werken is zalig, zei de non, en toen legde ze zich in bed parafrase op de luiheid
wille woent in 't bos, en mótte woent erlangs willen woont in het bos en moeten woont erlangs je hebt geen keuze tussen willen of moeten
wie ze getrouwd zeen höbbe ze de heisje oet zodra ze getrouwd zijn, hebben ze de handschoenen uit na het huwelijk toont het ware karakter zich
wie roewer gebroewe, wie baeter beer hoe ruwer gebrouwen, hoe beter het bier een harde onderhandeling geeft het beste resultaat
wie meer verkes wie dunder de sjpeuling
veel varkens maken de spoeling dun
wie me 't bed maak, zoe sjleup me zoals men het bed maakt, zo slaapt men een goede voorbereiding is het halve werk
wie later op den daag, wie sjoender waer hoe later op de dag, hoe mooier weer hoe later op de avond, hoe schoner volk
wie later op den aovend, wie sjoender de luuj hoe later op de avond, hoe mooier de mensen de beste gasten komen het laatst
wie krómmer hout, wie baeter krök, wie groter vlaegel, wie mee
gelök hoe krommer hout, hoe betere krukken, hoe groter de vlegel, hoe meer geluk
de grootste deugnieten hebben het meeste geluk
wie hoeger geleerd, wie ierder verkeerd hoe hoger geleerd, hoe eerder verkeerd
ook mensen die gestudeerd hebben deugen soms niet
wie hoeger de boum, wie groeter de val
hoe hoger de boom, hoe groter de val
wie groter däögeneet, wie mee gelök hoe groter deugniet, hoe meer geluk
't geluk is met de deugnieten
wie dölder gebroewe, wie baeter beer hoe gekker gebrouwen, hoe beter bier
ook als men zich niet precies aan het recept houdt, kan het resultaat meevallen
wie doe deis, zoe 't dich geit
zoals je doet, vergaat het je
wie dikker de vot, wie groeter de bóks hoe dikker de kont, hoe groter de broek
alles navenant
wie de wèndj Paosjdaag sjteit, zoe sjteit hae twie driede van
't jaor zoals de wind paasdag staat, zo staat hij twee derde van het jaar
zoals de wind waait met Pasen, zo waait hij twee derde van het jaar
wètte zeen nètte: de mögke blieve d'rin hange en de vlege
gaon d'rdoor wetten zijn netten, de muggen blijven erin hangen en de vliegen gaan erdoor
de grote schurken glippen door de mazen van de wet
wènts te oetgekald bis, mós te ouch zjwiege wanneer je uitgepraat bent, moet je ook zwijgen
als je niks meer te vertellen hebt, moet je ook niets meer zeggen
wènts te mit de vot in de däör vils, zèk dan mer èns wèlke
däör dich gesjtaoke haet als je met je kont in de dorens valt, zeg dan maar eens welke doorn je
gestoken heeft
als alles tegenzit is het haast onmogelijk de oorzaak aan te wijzen
wènt väöl is, is ouch väöl neudig als veel is, is ook veel nodig
de tering wordt altijd naar de nering gezet
wènt kènjer hunne zin höbbe, kriesje ze neet
als kinderen hun zin hebben krijsen ze niet
wènt ein handj de anger wisj, waere ze allebeij sjoen als de ene hand de andere wast, worden ze allebei schoon
de ene hand wast de andere
wènt den eine sjaaj haet, haet den angere perfiet als de ene schade heeft, heeft de andere profijt
de een zijn dood is de ander zijn brood
wènt de boew vaerdig is, zuut me de faelders
als het gebouw klaar is, ziet men de gebreken
wènt de boer de patsj op ein oor haet sjtaon, haet hae de terf
verkoch als de boer de pet op een oor heeft staan, heeft hij de tarwe verkocht
de boer heeft zaken gedaan op de markt
wènt 't paerd de krub naolöp, dan doug het neet als het paard de krib naloopt, dan deugt het niet
een trouwlustig meisje moet dat niet te nadrukkelijk laten blijken
wens te eine boer en ei verke opein bunjs en doe rols ze de
Kolleberg aaf,
höbs te altied ei verke baove
boeren zijn gierig
wèn ich mich vandaag aan dich verhuur, bèn ich mörge diene
knech als ik me vandaag aan jou verhuur, ben ik morgen je knecht zegt men tegen iemand die zonder enig recht anderen wil bevelen
wèn es ich eerder in de hèl bèn, hauw ich de sjans veur
dich gereid als ik eerder in de hel ben, hou ik de schans voor je gereed
voor jou hou ik in de hel een plaatsje vrij
wen de pestoer en de boer neet klage is het ei good jaor
de pastoor en de boer klagen bijna altijd
weite woe Bartel de wien tap weten waar Bart de wijn tapt
weten waar Abraham de mosterd haalt
veer gaon beginne, zag de vos taenge de hinne we gaan beginnen, zei de vos tegen de hennen
we gaan aan de slag
waor me mer e geitje, drie maol gemólke dan heijs te sjich was men maar een geitje, drie maal gemolken dan had je rust
een mens moet altijd maar werken
wae zich ónger de verke misj wurt d'rvan gevraete wie zich onder de varkens mengt wordt ervan gevreten wie omgaat met slecht volk moet de gevolgen ondergaan
wae zich ónger de klieje misj, wurt van de verke gevraete wie zich onder de zemelen mengt, wordt van de varkens gevreten
wie omgaat met slecht volk moet de gevolgen ondergaan
wae zich get beweert, haet ouch get wie zich iets bewaart, heeft ook iets
bewaren is sparen
wae veur geit, wae veur meelt wie voor gaat, wie voor maalt
wie eerst komt eerst maalt
wae niks van zich maak, dae is ouch niks wie niets van zich maakt, is ook niets
je hebt je eigen lot in handen
wae neet wilt heure, mót mer veule
wie niet horen wil, moet voelen
wae loestert aan de wenj heurt meistes zien eige sjanj wie luistert aan de wanden hoort meestal zijn eigen schande
gesprekken afluisteren brengt geen baat
wae koelkop is mót nog kwakkert waere wie kikkervisje is moet nog kikker worden
jongeren moeten eerst maar eens volwassen worden voor ze iets te vertellen
hebben
wae keurboum zeuk, zal voelboum vènje wie een keurboom zoekt, zal vuilboom vinden
hoogmoed komt ten val
wae get verdeent mót get höbbe wie iets verdient moet iets hebben
met geld verdienen bouw je bezit op
wae gaef waat er haet is waerd det er eelenj krig wie geeft wat hij heeft is het waard dat hij ellende krijgt
men moet niet alles weggeven
wae es aezel is gebaore, zal neet es paerd sjterve wie als ezel is geboren, zal niet als paard sterven
domheid is slecht te genezen
wae ins wouf heisj, blif wouf heisje wie eens wolf heet, blijft wolf heten wie de naam heeft, heeft de faam
wae den honing sjlók mót lieje det de bieje 'm sjtaeke wie de honing snoept moet lijden dat de bijen hem steken
de voordelen komen met de nadelen
wae de naober wilt kreite, hiltj hoonder en geite
wie de buurman wil plagen, houdt kippen en geiten
wae de gek trouwt veur den drek, verlus den drek en hiltj de gek wie de gek trouwt voor geld, verliest het geld en houdt de gek
als men voor het geld trouwt...
wae broed haet, mót geine wèk zeuke wie brood heeft, moet geen witbrood zoeken
men moet tevreden zijn met wat men heeft
wae bang is, is gauw gejaag wie bang is, is gauw gehaast angst maakt vreesachtig
wae aafbrent brent ouch weer op wie afbrandt brandt ook weer op
na tegenslag volgt herstel
wae 't ungerste oet de kan wilt höbbe krig d'n dèksel
op de naas
wie het onderste uit de kan wil hebben krijgt de deksel op de neus
wae 't langste laef krig alles, de bujel en de sente wie het langste leeft krijgt alles, de buidel en de centen
wie het langste leeft krijgt alles
wae 't bèd verköp, lik mit de vot in 't sjtreu wie het bed verkoopt, ligt met de kont in het stro
de gevolgen van ondoordacht handelen ondergaan
wach dich veur 't echterste van e paerd en 't veurste van ei
vroumes
hoed je voor het achterste van een paard en 't voorste van een vrouw
wach dich d'rveur taenge ein kapel te pisse hoed je ervoor tegen een kapel te pissen bezoedel de Kerk niet
waats te zaes mót waor zeen, mer zèk neet al waat waor is wat je zegt moet waar zijn, maar zeg niet alles wat waar is pas op je woorden
waat ras det mas wat rust dat mest
van weinig werken wordt je vet
waat me jónk leert, kènt me aud wat men jong leert, kent men oud jong geleerd is oud gedaan
waat ich neet weit maak mich neet heit wat ik niet weet maakt mij niet heet
ik hoef me niet druk te maken over iets dat ik niet weet
waat het oug neet zuut, deit het hart gein pien wat het oog niet ziet, doet het hart geen pijn
wat je niet ziet deert je niet
waat de kop vergit, mótte de bein misgelje wat de kop vergeet, moeten de benen ontgelden
wat men vergeet moet men later met veel moeite weer corrigeren
waat de boer neet kènt, det vrit hae neet
wat de boer niet kent, dat vreet hij niet
vrieje ónger ein daak is ein klein ier, mer e groet gemaak vrijen onder een dak is een kleine eer maar een groot gemak
verkering hebben en in hetzelfde huis wonen is handig
vriedigs waer is 's zóndigs waer vrijdags weer is zondags weer
zoals het weer op vrijdag is, is het ook op zondag
vreug riep, vreug rot, vreug wies, vreug zot
vroeg rijp, vroeg rot, vroeg wijs, vroeg zot
voele zjweit is gauw gereid lui zweet is vlug gereed
liever lui dan moe
vies in den ozel zitte
flink in de problemen zitten
veurdat ze zich kriege, besjnóppere ze zich iers voordat ze zich krijgen, besnuffelen ze elkaar eerst
de vrijage gaat vooraf aan het huwelijk
veur sjpek en boene d'rbie zitte er voor spek en bonen bijzitten niets te zeggen hebben / niets begrijpen van de conversatie
veur Sint Jan baeje óm raege, want went nao Sint Jan kump hae
óngelaege
voor Sint Jan (24 juni) bidden om regen, want na Sint Jan komt hij ongelegen
veur geldj is alles te koup
met geld is alles te koop
veur eine bökkem kan me de pan neet opzètte voor één braadharing kan men de pan niet opzetten
dat is de moeite niet
veul dich mer aan 'n bats, dan höbs te sjènk voel je maar aan een bil, dan heb je ham
maak jezelf niks wijs
vugelkes die te vreug fluite krig de kat vogeltjes die te vroeg fluiten krijgt de kat
waarschuwing aan vroegrijpe jeugd
vet zjwömp baove, al is het van ei rot bies vet zwemt boven, al is het van een rot beest
vet drijft altijd boven / het geld heeft altijd de macht
vergaetelik is minsjelik
vergeetachtig is menselijk
veer kriege raengewaer, de verkes loupe mit lank sjtreu wij krijgen regenweer, de varkens lopen met lang stro
zegt men tegen iemand die met een lange pijp loopt
veer kènne waal same zènge mer neet sjpraeke wij kunnen wel samen zingen maar niet spreken
opmerking als meerdere personen door elkaar praten
väöl belaove en wenig gaeve deit de gekke in vruide laeve
veel beloven en weinig geven doet de gekken in vreugde leven
väöl aerpel völle eine ganse zak veel aardappelen vullen een hele zak
veel kleintjes maken één groot
Huuj peun en lek, mörge klöppelke en sjtek vandaag kus en lik, morgen knuppeltje en stok
vandaag zijn ze nog lief voor mekaar, morgen slaan ze mekaar / parafrase op een
jong paar
van wien krig me luus van wijn krijgt men luizen drinken maakt arm
van twelf oere bis middig van twaalf uren tot middag
dat gebeurt nooit
van heure zègke kómme de läöges in de welt
van horen zeggen komen de leugens in de wereld
van eine poep, einen hómmelsjlaag make van een scheet een donderslag maken
van een mug een olifant maken
van eine kwakkert kèns te gein vaere plökke van een kikker kun je geen veren plukken
waar niets is verliest de koning zijn recht
van ein sjlechte kirmes heim kómme
van een koude kermis thuiskomen
van eige kump de kat trök vanzelf komt de kat terug wat je leent moet je ook terugbrengen
van baove bóntj en van óngere sjtróntj
van boven bont en van onder stront
een mooi uiterlijk verbergt de onaangename werkelijkheid
van angermans laer is 't good reme sjnieje
van andermans leer is het goed riemen snijden
van 't wirke gaon de bèste paerd kapot van het werken gaan de beste paarden kapot
voorwendsel wanneer men opziet tegen een karwei
van 't probere kómme de jónkvrouwe oet de welt van het proberen komen de jonkvrouwen uit de wereld / van het proberen
verdwijnen de maagden
ironisch: ook iets proberen heeft gevolgen
vaere sere de voegel veren sieren de vogel
kleren maken de man
v'r zeen presies kort bie e dörp wij zijn blijkbaar kort bij een dorp
het het begint hier te stinken
twie maol twie is oetgemaak en zoermoos wurt ingemaak twee maal twee is uitgemaakt en zuurkool wordt ingemaakt
het is beslist, er wordt niet meer over gesproken
twie kraoje pikke zich gein oug oet twee kraaien pikken zich geen oog uit
advocaten doen elkaar geen schade
twie hane op eine mèshoup geit noets good twee hanen op één mesthoop gaat nooit goed met twee man de baas spelen kan nooit goed gaan
trouw naobermans kènjer, koup naobermans rènjer trouw de kinderen van de buurman, koop de runderen van de buurman
zoek je vee en je vrouw niet al te ver van huis
tösje de bein zit 't lekkerste vleisj tussen de benen zit het lekkerste vlees
zinspeling op de geslachtsdelen
tied maak graas en zón maak huij tijd maakt gras en zon maakt hooi
geduld is een goed zaak / tijd brengt raad
te vreug gedaon te laat bedach, haet mènnige in 't leid gebrach te vroeg gedaan te laat bedacht, heeft menigeen in het leed gebracht bezint eer ge begint
sjtute en in de bóks sjiete is gein kóns opscheppen en in de broek schijten is geen kunst
opscheppen kan iedereen
sjtraotèngele zeen meistes hoesduvele straatengels zijn meestal huisduivels
lief voor vreemden en ongenietbaar voor huisgenoten
sjpek en broed sjlaon d'n hónger doed
spek en brood slaan de honger dood
sjoen, riek en katteliek gaon neet same mooi, rijk en katholiek gaan niet samen je vindt nooit een vrouw die mooi, rijk en deugdzaam is
sjnit me zien naas aaf sjangeleert me zie gezich snijdt men zijn neus af dan beschadigt men zijn gezicht men moet geen kwaad spreken van zijn eigen familie
sjmiet noets de kaart op den dösj gooi nooit de kaarten op de tafel geef nooit de moed op
sjlum hoonder lègke ouch waal èns in de netele slimme kippen leggen ook wel eens in de brandnetels iedereen kan fouten maken
sjloepende katte haole 't vleisj oet de pot sluipende katten halen het vlees uit de pot stille waters hebben diepe gronden
sjlech getuug, sjlech wirk
slecht gereedschap, slecht werk
sjien bedrug
schijn bedriegt
sjerpe metser broek me neet te sjliepe scherpe messen hoeft men niet te slijpen
scherpe tongen / kwaadsprekerij moet men niet aanmoedigen
sjeif vore drage ouch vruchte scheve voren dragen ook vruchten ook met een handicap kan een mens zich nuttig maken
sjeif luuj, sjeif zakes scheve mensen, scheve zaken je moet geen zaken doen met oneerlijke mensen
sjame haet gein humme aan schamen heeft geen hemd aan schaamtegvoel kan men niet verbergen
Sint Katrien deit de verkes pien St. Catharina doet de varkens pijn
St. Catharina (25 november) = begin van de slachttijd
saort bie saort, zag der duvel, en hae zat zich op eine
sjouwvaeger soort bij soort, zei de duivel, en hij ging zitten op een schoorsteenveger soort zoekt soort
rood haor en aelzenhout wis zelje op goje gróndj rood haar en elzenhout wijst zelden op geode grond rood haar en elzenhout zijn verdacht
rentenere is e good ambach
rentenieren is een goed beroep
raenge veur ach oere, zal zelje lang doere
regen voor acht uur zal zelden lang duren
pien in de portemenee höbbe
geld uitgeven doet pijn
peune is mer kaaf, dae 't neet gaer haet, vaeg het zich
mer aaf kussen is maar kaf, die het niet graag heeft, veegt het zich maar af je moet niet bang zijn voor een zoen
pestoor zaengent zich altied zelf 't eerste pastoor zegent zichzelf altijd het eerste iedereen denkt in de eerste plaats aan zijn eigen belang
pas op, 't menke kump veur zien sente pas op, het mannetje komt voor zijn centen kijk uit voor de gevolgen
ouch tösje de sjoenste blome wasse waal èns netele ook tussen de mooiste bloemen groeien wel eens brandnetels ook een goed gezin heeft wel een zwart schaap
ouch e klei gewèn brunk veurdeil in ook een klein gewin brengt voordeel in men moet ook voor een kleine winst kunnen werken
opgezat is geprizzenteerd opgezet is gepresenteerd
als men de tafel dekt, betekent dit dat de bezoeker mag blijven eten
opgesjtange, plaats vergange, trökgekómme, niks gevónje opgestaan, plaats vergaan, teruggekomen, niets gevonden opgestaan, plaats vergaan
opgesjtange, plaats vergange, trökgekómme, 'ne minsj gevónje opgestaan, plaats vergaan, teruggekomen, een mens gevonden opgestaan, plaats vergaan
op wieze sjteit sjtraof op wijzen staat straf
wijzen is onbeleefd
op 'nen auwe fits mós te 't liere op een oude fiets moet je het leren
je moet het van ouderen leren
op 'n króm voor wasse de meiste vruchte op een kromme voor groeien de meeste vruchten kwaadaardige mensen hebben het meeste geluk
ónrechvaerdig good gediejt neet onrechtvaardig goed gedijt niet
gestolen goed gedijt niet
ónkroed vergeit neet
onkruid vergaat niet
onkroed broek me neet te zeije onkruid hoeft men niet te zaaien kwaad is overal
óngervènjing is de bèste meister ondervinding is de beste meester de ondervinding is de beste leermeester
óngegund broed sjmaak 't bèste ongegund brood smaakt het beste van wat iemand niet gegund wordt, heeft hij soms het meeste plezier
óm te meije mót me iers zeije
om te maaien moet men eerst zaaien
of 't noe oet de lèngde of oet de breite kump, det is ratsj
egaal of het nu uit de lengte of uit de breedte komt, dat blijft helemaal gelijk het is om het even
nuuj hiere, nuuj wètte
nieuwe heren, nieuwe wetten
nuuj besseme kaere sjoen
nieuwe bezems keren schoon
verandering van bestuur is een goede zaak
num dich in ach, angers haet de vot kirmes neem je in acht, anders heeft de kont kermis pas op, anders krijg je voor de broek
nog neet dreug achter de ore nog niet droog achter de oren
onervaren
nao raenge kump zónnesjien
na regen komt zonneschijn
mótte is dwank en kriesje is kènjergezank moeten is dwang en krijsen is kinderzang niet toegeven aan huilende kinderen
mit troere is gei leid te verdrieve met treuren is geen leed te verdrijven treuren helpt niet
mit meine en meine besjeet zich ins eine met menen en menen bescheet zich eens ene met menen kan men bedrogen uitkomen
mit kriesje is gei leid te verdrieve met huilen is geen leed te verdrijven huilen helpt niet tegen verdriet
mit geldj is geldj te verdene
met geld is geld te verdienen
mit forsj kan me ein geit de sjtart oettrèkke met geweld kan men een geit de staart uittrekken met geweld kun je veel
mit de maot womit g'r inmaet, zal uch ouch oetgemaete
waere met de maat waarmee u inmeet, zal u ook uitgemeten worden u zult beoordeeld worden zoals u andere mensen beoordeelt
middelmaot seert de sjtraot middelmaat versiert de straat een onopvallend leven is goed genoeg / middelmatigheid is overal
mesjien kauf den os misschien kalft de os
met 'misschien' schieten we niet op
men kènt de boum aan zien blaad men kent de boom aan zijn blad zo kinderen, zo ouders
me zuut de luuj waal veur de kop, mer neet d'rin men ziet de mensen wel voor de kop maar niet erin ieders gedachten blijven verborgen
me wurt van zien eige vleuj gebete men wordt door zijn eigen vlooien gebeten men wordt door zijn eigen familie of personeel bedrogen
me wurt eerder door 'n sjtróntjkar euvervare es door 'n
hierekótsj men wordt eerder door een strontkar overreden dan door een herenkoets roddel en kwaadsprekerij zijn geen toonbeeld van beschaving
me truk de kènjer veur anger luuj men voedt de kinderen op voor andere mensen anderen hebben het voordeel van de goede opvoeding van onze kinderen
me mót zich sjtrèkke nao de dèkke men moet zich strekken naar de deken man moet zich schikken in zijn lot / men stelt de tering naar de nering
me mót zich neet oetdoon veurdet me nao bed geit men moet zich niet uitkleden voordat men naar bed gaat niet tijdens het leven de erfenis al verdelen
me mót zich neet de eige naas versjangelere men moet zich niet de eigen neus beschadigen zeg nooit iets nadeligs van je eigen familie
me mót liere zoe lang es de vinger neet aeve lank zeen men moet leren zolang de vingers niet even lang zijn je bent nooit te oud om te leren
me mót iers koelkop zeen veur det me kwakkert is men moet eerst kikkervisje zijn voordat men kikker is iedere volwassene is ook jong geweest
me mót gein gekke hauf werk laote zeen men moet geen gekken half werk laten zien laat geen werk zien dat niet af is
me mót gein auw katte liere moeze men moet geen oude katten leren muizen geen oude rot iets proberen te leren
me mót de weerd geine sja doon men moet de waard geen schade doen men moet altijd het gelag betalen
me mót 't numme wie 't kump men moet het nemen zoals het komt men moet zijn lot aanvaarden zoals het komt
me mót 't buimke buge es 't nog jónk is men moet het boompje buigen als het nog jong is de opvoeding bepaalt het latere leven
me meint altied det zienen eige stróntj neet sjtink men meent altijd dat zijn eigen stront niet stinkt men vergoelijkt altijd zijn eigen tekortkomingen
me kènt ouch eine zak toebènje ier hae vol is men kan ook een zak dichtbinden voordat hij vol is men moet niet alles direct opeten of uitdrinken
me kan zich baeter dreije op e lake es op 'ne sjolk men kan zich beter draaien op een laken dan op een schort men kan beter goed in het geld zitten dan krap bij kas zijn
me kan neet taenge eine bakaove gape men kan niet tegen een bakoven gapen tegen overmacht kan men niks beginnen
me kan het neet beter opmake es door e piepesjteelke men kan het niet beter opmaken dan door een pijpesteeltje een pijp roken doet deugd
me kan gein iezer mit de henj braeke
je kunt geen ijzer met de handen breken
maondigmörge, gooj paerd en sjlechte knechs maandagmorgen, goede paarden, slechte knechten de paarden zijn uitgerust maar de knechten zijn op stap geweest
mäögelik is alles bie God, drie batse is óngerhauf vot mogelijk is alles bij God, drie billen is anderhalve kont bij God is alles mogelijk / op die manier kun je alles uitleggen
luije zjweit is gauw gereid lui zweet is vlug gereed
luiheid is de gemakkelijkste weg
löstig gelaef en zelig gesjtórve haet der duvel 't kónsep bedórve lustig geleefd en zalig gestorven heeft de duivel het concept bedorven wie na een liederlijk leven toch vroom wordt komt niet in de hel
loch geriskeerd is hauf gewónne voorzichtig geprobeerd is half gewonnen die waagt die wint
lansem tenj, lansem henj langzame tanden, langzame handen
wie lang aan tafel zit is meestal ook geen snelle werker
lansem geit zeker langzaam gaat zeker
langzaam maar zeker
lank haor en e kort versjtand geit dèks same lang haar en een kort verstand gaan vaak samen vrouwen zijn niet slim
krank en óngezóndj mer vraete wie 'ne sjaopshóndj ziek en ongezond, maar vreten als een schaapshond een ziekte simuleren maar toch flink eten
koppien is sjoolpien hoofdpijn is schoolpijn hoofdpijn wordt vaak voorgewend om niet naar school te gaan
Kölle en Aoke zeen neet op einen daag geboewd
Keulen en Aken zijn niet op één dag gebouwd
knikke op 'ne verkoup kos geldj
knikken op een verkoop kost geld
je moet niet altijd 'ja' knikken
klein oere loestere sjerp kleine oren luisteren scherp kleine kinderen horen alles
klein kènjer traeje dich op de rok, grote kènjer op het
hart kleine kinderen treden je op de rok, grote kinderen op het hart kleine kinderen kleine zorgen, grote kinderen grote zorgen
klein kènjer klei leid, grote kènjer groot leid kleine kinderen klein verdriet, grote kinderen groot verdriet kleine kinderen kleine zorg, grote kinderen grote zorg
klein kaetelkes höbbe grote ore kleine keteltjes hebben grote oren kleine kinderen horen alles
kirmes in hoes, vesteldaag in de sjtel feest in huis, vastendag in de stallen als het feest is in huis wordt het vee slecht verzorgd
keul beer brink wermde koel bier brengt warmte koel bier verhit de gemoederen
kènjer wille väöl wete, mer de auwe höbbe meer
gesjete kinderen willen veel weten, maar de oude hebben meer gescheten ouderen hebben de ervaring
kaufvleisj is gauw gaar kalfsvlees is vlug gaar
jonge mensen lopen snel voor iets warm
kappes en sevoje kèns doe sjnieje, mer mich neet witte kool en groene kool kun je snijden, maar mij niet
mij kun je niet bedriegen
jeder krig zie broed gebakke
boontje komt om zijn loontje
is den ougs ouch kaaf, boer braek dien sjuur neet aaf is de oogst ook kaf, boer breek je schuur niet af neem geen voorbarige of drastische maatregelen
introuwe is oettrouwe introuwen is uittrouwen inwonen maakt het huwelijk kapot
in de zomer eine vlook, in de wèntjer eine kook
in de zomer een vloek, in de winter een koek
onkruid is in de zomer lastig, in de winter is het een lekkernij voor het vee en
de vogels
in de kleinste vater zit de bèsten honing in de kleinste vaten zit de beste honing in de kleinste verpakkingen zitten de lekkerste spijzen
in de apteek waoge ze mit klinzjelkes en tèlle mit de kilo in de apotheek wegen ze met kleine hoeveelheden en tellen met de kilo
in de apotheek verkoopt men geringe hoeveelheden voor veel geld
in 't landj der blènje is einoug kuning
in het land der blinden is éénoog koning
hovaard mót pien lieje hoogmoed moet pijn lijden
die mooi wil zijn, moet er wat voor over hebben
hoogmood kump gemeinlik veur de val
hoogmoed komt meestal voor de val
hóngerlieje is gein kuns, mer este 't kèns, kènste 't geine
meer lere honger lijden is geen kunst, maar als je het kunt kun je het niemand meer
leren je kunt niemand uitleggen wat armoede betekent
het is gei sjlech kèndj det nao zie vader aart
het is geen slecht kind dat naar zijn vader aardt
het is ei good kèndj waat nao ziene vader aart het is een goed kind dat naar zijn/haar vader aardt
een goed kind gelijkt op zijn/haar vader
hae sjprik mit de móndj, woe er pap mit it hij spreekt met de mond, waar hij pap mee eet
wiens brood men eet, diens woord men spreekt
gries haor kómme van de zjwarte grijze haren komen van de zwarte
iedereen wordt grijs
God wach lang, mer sjtraof sjtrang God wacht lang, maar staft streng
Gods molen maalt langzaam maar rechtvaardig
geruik vleisj hiltj zich 't bèste gerookt vlees houdt zich het best
opmerking van een verstokte roker
gelieke biejein zag der duvel en doe duujde hae
'nen avvekaat, 'ne sjnieder, 'ne waever en 'ne mölder in eine zak gelijke bij elkaar zei de duivel en toen duwde hij een advocaat, een
kleermaker, een wever en een molenaar in een zak alle bedriegers bijelkaar
geldj te min, hónger of doosj teveul
geld te weinig, honger of dorst te veel
geldj is mer drek, mer wae 't neet haet, kik wie eine gek geld is maar aarde, maar wie het niet heeft, kijkt als een gek
geld is het slijk der aarde, maar wie het niet heeft is ongelukkig
geldj is allemans vrundj geld is ieders vriend
niemand versmaadt geld
gaer doed laef lang
wie graag wil sterven leeft lang
es te euver den hóndj kumps, kumps te ouch euver de sjtart als je over de hond komt, kom je ook over de staart als men grote moeilijkheden aankan, komt men ook wel met de kleine klaar
es mien tant raedjes hauw, waor het einen tram als mijn tante wieltjes had, was het een tram redeneringen die beginnen met 'als' zijn maar een veronderstelling
es me väöl vleisj bie 'ne sjtein deit, krig me toch gooj sop als men veel vlees bij een steen doet krijgt men toch goed soep men moet de hoofdzaken van de bijzaken scheiden
es me mer distels zeijt, kan me gein terf meije
als men slechts distels zaait, kan men geen tarwe maaien
es me de ko neet kènt zou me neet weite woe 't kauf vandan kump als men de koe niet kent zou men niet weten waar het kalf vandaan komt de afstamming bepaalt alles
es me de kat op 't sjpek bundj, wilt ze neet vraete als men de kat op het spek bindt, wil ze niet vreten ik heb het hem glashelder uitgelegd, en toch doet hij iets anders
es ich veur de vader gebaore waar, hauw ich mit de moder
getrouwd als ik voor de vader geboren was, was ik met de moeder getrouwd dat is een achterhaalde zaak
es eder veur zien eige deur kaert, is de ganse sjtraot sjoen als iedereen voor zijn eigen deur veegt, is de hele straat schoon
men moet niet roddelen over anderen
es doe van den duvel spriks, is hae dao of hae sjik ziene bao als je van de duivel spreekt is hij daar of hij stuurt zijn bode als je over de duivel spreekt, sta je op zijn staart
es dich 'ne jud get gunt, gunt er dich twee knechte als een jood je iets gunt, gunt hij je twee knechten personeel is een plaag
es den hemel invilt, valle alle mösje doed als de hemel invalt, vallen alle mussen dood
als je met alle mogelijke rampen rekening moet houden, hoef je aan niets meer te
beginnen
es den hemel invilt, blieve veer alleneij doed als de hemel invalt, blijven we allemaal dood dat is een pure hypothese
es de sjäöpkes weije, blaere ze neet als de schaapjes grazen, blaten ze niet als de katten muizen, mauwen ze niet
es de mögke danse, geuf het sjoen waer als de muggen dansen, wordt het mooi weer dansende muggen voorspellen mooi weer
es de krub 't paerd naolöp sjleit de haver op als de krib het paard naloopt, slaat de haver op meisjes moeten de jongens niet nalopen
es de katte evort zeen, danse de muus op taofel als de katten weg zijn, dansen de muizen op tafel als de kat van huis is dansen de muizen
es de heije zeen, zeen de höbbe deur als 'had ik maar' aan de orde is, is 'hebben' duur
gedane zaken nemen geen keer
es auw sjure brenne, is 't sjlech blösse als oude schuren branden, is het slecht blussen
liefde op latere leeftijd is hevig
es alle leid op einen houp loog, sjnapde eder nao 't zient als al het verdriet op een hoop lag, nam ieder het zijne als men het leed van anderen kende, zou iedereen het zijne geduldig dragen
es 't verke sjtief is, sjteut 't den traog óm als het varken stijfgevreten is, stoot het de trog om van iets of iemand profiteren zonder dank te zeggen
es 't keujke vaerdig is, sjturf de voegel als het kooitje klaar is, sterft de vogel als het huis klaar is sterft de bouwer
es 't käört dan knip het, en es 't peunt dan bit het als het aait dan knijpt het, en als het zoent dan bijt het een onbetrouwbaar meisje
es 't hómmelt en raegent, is 't waer gezaegend als het dondert en regent, is het weer gezegend een onweer met regen doet goed
es 't good is mót men 't good laote als het goed is moet men het goed laten als iets voldoet moet men het zo houden
es 'n hoor aud wurt, pis ze wiewater als een hoer oud wordt, pist ze wijwater
ook een zondaar wordt op leeftijd nog godsvruchtig
ertesop en bokeskook deit in de zieje good erwtensoep en boekweitkoek doet in de lenden goed
beide zijn gezonde stevige kost
erm of riek, den doed maak al geliek
arm of rijk, de dood maakt iedereen gelijk
ins gegaeve blif gegaeve, aafgenómme is gesjtaole eens gegeven blijft gegeven, afgenomen is gestolen wat je weggeeft mag je nooit terugvragen
einen auwe voorman heurt nog gaer 't klatsje van de sjmik een oude voerman hoort nog graag het kletsen van de zweep een oude man heeft altijd interesse voor het werk van jongeren
eine zachte wèntjer, eine vètte kirkef een zachte winter, een vet kerkhof tijdens of na een zachte winter sterven veel ouderen
ein zate vrouw is einen èngel in bèd een dronken vrouw is een engel in bed omdat ze dan geen beddepreek houdt
ein vrouw die flöt en ein hoon die kreet,
zeen waerd dat me ze de nak ómdreet een vrouw die fluit en een kip die kraait, zijn waard dat men ze de nek
omdraait een vrouw die fluit deugt niet
