Limburgs

Taalgroep
Indo-europees / Germaans / West-Germaans / Rijnlands

Gebied
Limburgs wordt gesproken in de twee provincies Limburg (Nederland en België), en in enkele grensdorpjes in het Duitse Selfkant.
Er zijn veel verschillende varianten van het Limburgs. Elke plaats heeft zo zijn eigen dialect, maar het is wel onderling goed verstaanbaar. De dialecten in het noorden van Nederlands Limburg worden taalkundig niet bij "het Limburgs" ingedeeld. De noordgrens van de taal wordt namelijk meestal getrokken bij de ïk-ich isoglosse". In dit gebied vallen meerdere dialectgrenzen samen. Hetzelfde geldt voor de westgrens, in Belgisch Limburg (bij de "Gete-lijn"). In het oosten is een vloeiende overgang naar de Rijnlandse dialecten (Kerkrade-Aken, Sittard-Selfkant, Venlo-Krefeld).

Aantal sprekers
Onderzoek heeft aangetoond dat in Nederlands Limburg (populatie: 1.200.000) ongeveer 75% van de inwoners dagelijks Limburgs spreekt. Dit percentage is hoger in het zuiden en lager in het noorden en Heerlen. Het aantal sprekers in Belgisch Limburg (675.000 inwoners) is niet bekend, maar Limburgs wordt daar in gehele provincie dagelijks gesproken. Echter, in een beperkter scala aan situaties.

Status
Sinds 1997 is de Limburgse taal als streektaal erkend door de Nederlandse overheid, volgens artikel 2, paragraaf 1 van het "Europees Handvest voor Streek- en Minderheidstalen". Hierdoor verplicht de overheid zich tot het beschermen en aanmoedigen van het gebruik van de taal, alhoewel er nog geen specifieke regels zijn opgesteld.
De positie van het Limburgs in de samenleving is beter dan bij vele andere streektalen. Niet alleen het gewone volk, maar ook de middenstand, de burgerij en de elite spreken de taal. Het gebruik van het Limburgs werkt niet stigmatiserend.

Openbare diensten
Het Limburgs wordt vaak als dagelijkse taal in het openbaar bestuur van de gemeentes en bij de provincie gebruikt. Ook is het normaal dat het Limburgs wordt gebezigd in communicatie met de burger. Deze situatie is gewenst als het de kloof tussen overheid en burger verkleint.
In de Katholieke kerk wordt het Limburgs niet officieel gebruikt, wegens behoudend beleid van de Rooms-Katholieke autoriteiten. Echter, de taal wordt wel in de hele provincie gebruikt in missen en oecumenische diensten, vooral rond Kerstmis, Carnaval en plaatselijke hoogtijdagen.
Verder wordt de taal gebruikt in ziekenhuizen, de zorgsector en in het geven van commerciële dienstverlening of culturele informatie. Telefonistes en receptiemedewerkers in het bedrijfsleven zullen, net als bijvoorbeeld politieagenten of medewerkers van bibliotheken, het Limburgs gebruiken als dat door de 'klant' gewenst is.

Onderwijs
Er is geen provinciaal onderwijsprogramma om de taal te onderwijzen, maar het Limburgs wordt wel vaak in de klas gebruikt, als omgangstaal. Op lokaal niveau zijn er echter wel kleine projecten, bijvoorbeeld in Maastricht, waar onderwijsmateriaal in het Maastrichts is ontwikkeld. Er zijn al eerdere ervaringen op dit gebied, als resultaat van het zogenaamde 'Kerkrade-project', waarin de taalsituatie in Kerkrade werd onderzocht, ten behoeve van onderwijs op basisscholen.

Media
Regionale en lokale radiostations, advertenties in provinciale nieuwsbladen en tijdschriften gebruiken vaak en vanzelfsprekend het Limburgs. Op de radio en de regionale televisie (L1) worden vele programma's in het Limburgs uitgezonden.

Diversen
De Limburgse taal speelt een grote rol in het culturele leven. In de popmuziek wordt de taal al decennialang gebruikt, en met succes. Niet alleen binnen de provincie, maar ook daarbuiten: sommige artiesten hebben een nationale uitstraling. Bovendien is een uitgebreide en levendige traditie van Limburgs cabaret. Dit varieert van zeer populaire, carnavaleske optredens tot serieuzere kleinkunst cabaret.





 
Google
 
Web Deze website