Lieg-Saksis

Sjriever van óngersjtaonde teks is Henk Bloemhoff
mitwirking: Pieter Jonker, Lex Schaars, Philo Bloemhoff en Siemon Reker

t Geuf in Nederland versjillige varrejante van ‘t Lieg-Saksis. Belangrieke versjille zeen te včnje o.m. in Drenthe en tösje deile van oestelik Euveriessel, de Veluwe en de Achterhook. De Sjtellingwerfse dialek is, behauve in de gemeindes Oest en West Sjtellingwerf in Friesland, ouch te hure in Naord-West Euveriessel en de gemeinde Westerveld in Zuud-West Drenthe. ‘t Lieg-Saksis van Nederland sjlut lingwistis aan bie ‘t Lieg-Saksis/Lieg-Pruses op ‘t Naord Pruses, det in de meiste deilsjtaote erkant is ónger deil III van ‘t Europees Verdraag.

Woe kalt me 't?
’t Gebeed woe ‘t Lieg-Saksis in Nederland weurt gekald, besjteit oet de provinse Groningen, Drenthe, Euveriessel, de gemeindes Oest en West Sjtellingwerf in Zuud-Oest Freesland en de kreitse Achterhook en de Veluwe in de provins Gelderland.

Versjpreijing
Drenthe haet 457.347 inwoeners, Groningen 557.951, Euveriessel 1.057.186, de Lieg-Saksise deile van Gelderland biejein 873.414 en de gemeindes Oest- en West Sjtellingwerf biejein 50.000. In totaal woene dao 2.995.898 luuj.
Ei óngerzeuk veur inkele jaor door de lokale radio in Groningen goof aan det 65% van de inwoeners in die provins plat kalt. Es te 60% veur ‘t ganse gebeed nums, duujt det 1.797.539 luuj die eine Lieg-Saksise dialek kalle. Aevel, ‘t percentaasj lik dčnkelik in de anger gebede neet zoe hoeg wie in Groningen.

Status
De provinciaal euverheite van Drenthe, Groningen, Euveriessel en gelderland, de gemeindebesjture van Oest en West Sjtellingwerf en ‘t provinciaal besjtuur van Friesland erkčnne det ‘t Lieg-Saksis besjirmp en gestimuleerd moot waere.
‘t Lieg-Saksis is door de Hollese regering erkant volges ‘t Europees Verdraag, deil II. De versjillige dialekte zeen veur Hollestalige raedelik bis good versjtaonbaar, en de hauwing is in ‘t ginneraal tolerant. Deswaege weurt ‘t Lieg-Saksis gemeinlik geaksepteerd.

Aopebare insjtčllinge en deeste
Oet gewčnde kin me zich in ‘t Lieg-Saksis zoewaal sjriftelik es mónjelings tót regionale euverheite en diverse insjtčllinge richte. Aevel, de euverheite zelf bedene zich sjlechs aventoe van ‘t plat.
‘t gerich gebroek ‘t Lieg-Saksis neet, mer ‘t gebroek d’rvan is veur verdechtige en getuge neet verbaoje. In de praktik is ‘t versjtaon naemelik ‘t belangriekste kriterium.

Óngerrich
Aanbelang de lieger sjool weurt allein de de gemeindes Oest en West Sjtellingwerf ach besjtaejd aan 't plat. ‘t Geit den veural óm ‘t meistere van gesjreve Sjtellingwerf. In anger kreitse weurt insedenteel, veurnamelik op projekbasis, obbach besjtaejt aan ‘t Lieg-Saksis. Dit lčste guld veur ‘t ganse taalgebeed ouch veur ‘t vervolgóngerrich. Me kčnt kurzusse volge aan de versjillige institute in de kreitse.
Universitaer kčn ‘t Lieg-Saksis besjtudeerd waere aan de Rieksuniversiteit Groningen. Insedenteel waere kurzusse aangeprizzenteerd aan iddekatief personiel.

Media
De diverse regionale en lokale ómrope gebroeke ‘t Lieg-Saksis sómwieles in hun algemein pregramme, meh regelmesig bis väöl in pregramme euver regionale kultuur. In tied varrejere dees pergramme van ein bis vief oere in de waek.
‘t Gebroek van Lieg-Saksis in gezčtte en tiedsjrifte is in sómmige kreitse veur nuujs neet óngewoen, meh ‘t is gans gewoen in proza, poezie en tekste euver regionale kultuur. Dit varrejeert van twie maol in de waek bis eins in de veerteen daag.

Van alles en nog get
‘t Geuf ein belangrieke gesjreve tradisie in ‘t Lieg-Saksis en ouch ein wichtige bookpreduksie. In jedere kreits versjiene aljaors 8-12 nuuj tittele in 't plat, veur ‘t ganse gebeed is det zoeget 50. De preduksie van sjpegelplaetjes in 't plat is opmirkelik. In Groningen bv., kómme aljaors teen nuuj tittele oet, terwiel tittele in Gelderland dčks 3000 haole.
In ‘t Lieg-Saksise taalgebeed geuf ‘t ei groet aangebod van kabberčt, revue en ammetäörteniel in 't plat. Regelmesig waere kirkdeenste in de eige sjpraok gehauwe. ‘t Geuf in ‘t Lieg-Saksise sjpraokgebeed ouch ei groet deil intersante musea, bokerieje en kultureel centrómme.

Veur mie infermasie, zuug de Hollese verzie van dees webziej.