Fries

...in cultuur en wetenschap

Cultuur
Net als andere provincies heeft Friesland een provinciale culturele raad: het Frysk Keunstynstitút. Uit een veelheid van activiteiten, is de meest opvallende: het Frysk Festival. Het grote aantal bezoekers aan het festival is wel een bewijs dat Friese cultuur leeft.
In friestalige lectuur en literatuur bestaat een grote verscheidenheid, bijna even groot als die in een groter taalgebied: van de bijbelvertaling tot een Bahai-brochure. Voor studiedoeleinden zijn praktisch alle gedrukte Friese teksten in de Provinciale Bibliotheek van Friesland te vinden. Ook het Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum biedt ruime gelegenheid voor studie. De collectie bevat geordend materiaal over de Friese letterkunde na 1800, te weten materiaal over schrijvers (brieven, portretten, geluidsbanden) en over hun werk (handschriften, vertalingen, illustraties, kritieken, knipselmappen). Het FLMD heeft bovendien een museale afdeling met zowel wisselende als permanente exposities.

Wetenschap
Op dit terrein moet vooral de Fryske Akademy genoemd worden. Deze beperkt zich, al vanaf de start in 1938, beslist niet tot de geschiedenis en de taal, maar er stond en staat in het centrum de wil om toekomst te scheppen uit het verleden.
De Fryske Akademy heeft bijna veertig medewerkers. Een kleine dertig hiervan verricht wetenschappelijk werk, zoals het schrijven van een wetenschappelijk woordenboek Friese taal (Wurdboek fan de Fryske taal), dat uit 18 delen bestaat. Sinds de oprichting heeft de Fryske Akademy al vele publicaties uitgegeven. Van de eerste 500 is nagegaan welke talen gebruikt werden. Van de 67.890 pagina's zijn er 31.900 in het Nederlands en 31.100 in het Fries. De rest, 4.890 pagina's, staat in de Duitse, Engelse of Franse taal, of in Esperanto.

Godsdienst
Er worden in Friesland tamelijk weinig kerkdiensten in het Fries bezocht. ter verklaring hiervan moet in de eerste plaats worden gezegd dat er in heel Friesland ook maar weinig Friese kerkdiensten zijn. Te weinig predikanten willen of durven in zo'n dienst voor te gaan. Een tweede -historische- verklaring voor het geringe aantal diensten is de 'verhollandsing' van Friesland na de Reformatie. Langzamerhand ontstond het idee dat voor de godsdienst het Nederlands dé taal was. Fries werd als onfatsoenlijk ervaren. Sindsdien is er echter wel wat veranderd.
Zo werd al in 1943 een Friese bijbelvertaling gepubliceerd en verscheen in 1978 een nieuwe, oecumenische vertaling. In 1977 verscheen voor de protestantse kerken een 'Lieteboek foar de Tsjerken' (Liedboek voor de Kerken) en in 1980 kregen de rooms-katholieken hun liederbundel 'Kom no mei sang' (Kom nu met zang). Toch is in de kerk het Nederlands nog steeds dé taal, en in tegenstelling tot andere domeinen is taalplanning hier erg moeilijk.

(bron: Provincie Friesland)




 
Google
 
Web Deze website