Brabants

Onze plaatsnamen in hun dialect

Door Jos Swanenberg

Een provincie die zorg draagt voor en trots is op zijn inwoners, staat ook voor de taal van die inwoners. We kennen allemaal wel de tweetalige plaatsnaamborden in Friesland en Limburg. Dat is een prachtige manier voor een dorp of stad om te laten zien dat de gemeenschap haar eigen taal en haar eigen identiteit belangrijk vindt. In Friesland staan die bordjes er al wat langer, maar het Fries heeft dan ook een bijzondere status in Nederland. De Limburgse plaatsnaambordjes zijn er nog niet zo lang in hun tweetalige versie. De lijst van Limburgse plaats- en gemeentenamen in het Limburgs werd samengesteld in 2000 door Frens Bakker. Dagblad de Limburger heeft dat jaar al zijn abonnees een landkaart van de provincie Limburg gestuurd met de Limburgse benamingen. Zouden wij in Noord-Brabant de gemeenten ook ooit zo ver kunnen krijgen? In 2002 heb ik, geïnspireerd door de kaart van Frens Bakker, een lijst voor Brabant opgesteld, die u verderop vindt. Met de hulp van Mathieu van Woerkom is er ook een kaart van getekend, die u hier kunt vinden (klik op ‘kaartmateriaal’).
De plaatsnamen in hun dialect zijn gebaseerd op de noteringen in de Reeks Nederlandse Dialectatlassen. Deze zijn voor Noord-Brabant opgetekend in de periode 1935-1966. Hier en daar zijn enkele aanvullingen of correcties aangebracht; deze zijn gebaseerd op de enquête van Schrijnen, Van Ginneken en Verbeeten (Nijmegen, 1914), op de boeken van Weijnen (Onderzoek naar de dialectgrenzen in Noord-Brabant, 1937), Swanenberg en Swanenberg (Èige grèij, 1996) en Hoppenbrouwers (De taal van Kempenland, 1996), op aanvullingen van Michel de Koning en op de collecties van Sjef van Schalen en Cor Schuurmans.
Plaatsnamen in het dialect zijn net als de overige dialectwoordenschat aan verandering onderhevig. Voor Oisterwijk werd Ósterik en Ósterwéék gevonden en voor Valkenswaard zijn Valkesweerd en Valkeswird bekend. Daarbij zijn Ósterwéék en Valkeswird recenter en wij hebben in deze kaart voor de meer oorspronkelijke naam gekozen. In een enkel geval was onbekend welke naam de meest oorspronkelijke was (Vèèltóvve naast Vèlteve voor Veldhoven) en hebben we simpelweg een keuze gemaakt. De tekst van de Reeks Nederlandse Dialectatlassen is niet gedrukt maar geschreven en bij de vermelding voor Oosteind was het handschrift moeilijk leesbaar; zegt men Destèènd of Oestèènd?
Is de meer oorspronkelijke naam niet meer in gebruik en vervangen door een andere dialectbenaming? Of ontbreekt uw woonplaats? Meld het ons!

Lijst van plaatsen en hun namen in hun eigen dialect

Nederlandse naam Lokale naam
Aalst Aolst
Aarle Aole
Achtmaal Achmaol
Almkerk Almkérk
Alphen Alfe
Andel Éél
Asten Ááste
Baardwijk Borrek
Baarle-Nassau Bool
Babiloniënbroek Broek
Bakel Baokel
Beek Beek
Beers Béérs
Bergen op Zoom Bèrge
Bergeijk Bérgààjk
Berghem Barge
Berkel Béérkel
Berlicum Ballekum
Best Bèèst
Beugen Béúge
Blaartem Blortem
Bladel Blààl
Boekel Boekel
Boerdonk Boerring
Borkel Burkel
Boxmeer Bóksmér
Boxtel Bóksel
Breda Brédao
Budel Buûl
Capelle Kepél
Chaam Kaom
Cromvoirt Krommert
Cuijk Kuuk
De Heen Djeen
Den Dungen Den Dunge
Deurne Déúrze
Diessen Diêse
Dinteloord Preeñslaañd
Dommelen Dommele
Dongen Donge
Donk Donk
Drongelen Dróngele
Drunen Druûne
Duizel Dèùzel
Dussen Duusse
Eerde d'Eerd
Eersel Eersel
Eethen Eete
Eindhoven Áindoove
Elshout Den Élsent
Empel Empel
Engelen Engele
Enschot Éénschot
Erp Èrp
Esch Esch
Escharen Éstere
Etten Étte
Fijnaart De Féndert
Gassel Gaasel
Geertruidenberg Den Bérg
Geffen Géffe
Geldrop Gèldrup
Gemert Gimmert
Gemonde Gimde
Genderen Géndere
Gilze Gils
Goirle Gool
Grave De Graaf
Groeningen Gruuninge
Haaren Hoore
Halsteren Ààltere
Handel Hándel
Hank De Hang
Haps Hòps
Hedikhuizen Heekeze
Heerle Éérel
Heesch His
Heeswijk Hézzik
Heeze Héés
Heijningen Eininge
Helmond Héllemed
Helvoirt Hélvert
Herpen Hèrpe
Herpt Hérp
Heusden Héúsde
Hilvarenbeek Beek
Hintham Hintem
Hoeven Doevve
Hoge Zwaluwe Dooge Zwaloew
Hooge Mierde Hooge Miêrd
Hoogeloon Loon
Hoogerheide Ugraaie
Huijbergen Uijbéérge
Huisseling Huusseling
Kaatsheuvel De Kétshéúvel
Keldonk Kélling
Klundert De Klundert
Kruisland Kröslaant
Kruisstraat Krausstraot
Lage Mierde Léége Miêrd
Lage Zwaluwe De Zwaloew
Langeweg Slikgat
Ledeacker Liejèkker
Leende Lind
Leur De Léúr
Liempde Liemt
Lierop Lierep
Lieshout Liessent
Liessel Lijsel
Linden Liende
Lith Lith
Lithoijen Lithooie
Loon op Zand Loên
Loosbroek Lósbroek
Luyksgestel Gèèsel
Maarheeze Mààres
Maaskantje Mòskèntje
Maashees Mòzéés
Macharen Machere
Made De Maj
Maliskamp Malleskamp
Maren Maore
Mariaheide Mariahei
Meeuwen Mééwe
Megen Méége
Middelbeers Beers
Middelrode Mirrói
Mierlo Mierle
Milheeze Milles
Mill Mill
Moerdijk De Moerdijk
Moergestel Géésel
Molenschot Meuleschot
Netersel Nittersel
Nieuw-Vossemeer Vosmeer
Nijnsel Nènsel
Nispen Nipse
Nistelrode Nisserói
Noordhoek De Noordoek
Nuenen Nuune
Nuland Naolend
Oeffelt Oeffelt
Oerle Oewrs
Oijen Ooie
Oirschot Orskot
Oisterwijk Ósterik
Oosteind Destèènd
Oosterhout Oêsterout
Oploo Ploewwe
Oss Oss
Ossendrecht Ostrécht
Oud Gastel Gastel
Oudenbosch Den Awenbos
Overloon Loêwen
Prinsenbeek De Béék
Putten Puut
Raamsdonksveer 't Véér
Ravenstein Ravvestein
Reek Den Reek
Reusel Rujzel
Riel Riel
Riethoven Rijtóvve
Rijen De Rije
Rijkevoort Rikkevòrt
Rijsbergen Résbààrge
Rijswijk Rijzek
Rixtel Rixtel
Roosendaal Roozendaol
Rosmalen Rósmòlle
Rucphen Rukfén
Sambeek Zammek
Schaijk Schòjk
Schijndel Skééndel
's-Hertogenbosch Den Bosch
Sint-Agatha Sint Ààchte
Sint-Anthonis Sint Tunnis
Sint-Hubert Sint Hubert
Sint-Michielsgestel Gèèsel
Sint-Oedenrode Rói
Sint-Willebrord ('t Heike) 't Eike
Soerendonk Zoerek
Someren Zömmere
Son Zon
Spoordonk Spórreng
Sprundel Sprundel
Stampersgat Staampersgat
Standdaarbuiten Saanterbuite
Steenbergen Steenbérge
Steensel Stinsel
Stiphout Stippent
Teeffelen Tiffele
Terheijden Traaje
Teteringen Tèèterieng
Tilburg Tilbörg
Uden Éúje
Udenhout Den Uunnent
Ulicoten Ullekoote
Valkenswaard Valkesweerd
Veen Veen
Veghel Vèghel
Veldhoven Vèèltóvve
Vessem Véésem
Vierlingsbeek Bék
Vinkel Vinkel
Vlierden Vlierde
Vlijmen Vlééme
Volkel Volker
Vorstenbosch Vorstenbosch
Vortum-Mullum Vortem
Vught Vught
Waalre Woldere
Waalwijk Wóllek
Wagenberg Waogenbérg
Wanroij Wanrooi
Waspik Waspek
Welberg De Welberg
Werkendam Wérkendèm
Wernhout Wérnout
Westerbeek Den Twist
Westerhoven Wésteroowve
Wijbosch Wéépes
Wijk Wijk
Wilbertoord Peeldorp
Willemstad De Willemstad
Wintelre Wèntersel
Woensdrecht Woeñzdrécht
Woudrichem Woerkem
Wouw Wów
Wouwse plantage (Pindorp) De Pin
Zeeland Zélland
Zeelst Zilst
Zegge De Zeg
Zevenbergen Zuvvebérge
Zevenbergschen Hoek Den Oek
Zijtaart Zijtert
Zundert Zundert




 
Google
 
Web Deze website