Artikel uit Provinciale Zeeuwse Courant van 23-05-2001
Ook Jip en Janneke praten lekker plat
door Marco Evenhuis
Enkele weken geleden was er in deze rubriek aandacht voor het vertalen van teksten in het Zeeuws. Een en ander gebeurde naar aanleiding van een Fries project om het Friese gedicht `Bitterswiet` van Tiny Mulder in zoveel mogelijk (streek-)talen vertaald te krijgen.
Die `vertaalactie` was voor Zeeland een groot succes. Er kwam een flink aantal Zeeuwse vertalingen van Bitterswiet binnen en ook Zeeuwse vertalingen van andere gedichten en liedteksten druppelen nog steeds binnen.
Ondertussen verscheen er in Twente een aantal aardige uitgaven. Zowel een album van Suske en Wiske als een verhalenbundel van Jip en Janneke werd in het Twents vertaald. Vooral de Jip en Janneke-bundel is heel aardig van opzet. Zo is er niet gekozen om de verhalen door één auteur in één Twents dialect te laten vertalen, maar werden tal van streektaalschrijvers uit verschillende plaatsen gevraagd om een verhaal te vertalen. Het resultaat is een bonte verzameling dialectvarianten. Tweeëndertig om precies te zijn.
Leesbaar blijft het te allen tijde. Net zo goed als bijvoorbeeld Zeeuwse literatuur uit Smerdiek goed leesbaar en herkenbaar blijft voor mensen uit pakweg Nieuwvliet, zo goed is het Twents van Enter te lezen voor iemand uit Hengelo.
Omdat diverse vertalers deel uit maken van het project Grens Overschrijdend Streektaalonderzoek (GOS), konden via dat project ook twee Duitse vertalingen worden opgenomen (Schüttorf en Nordhorn). Net zo goed als het Zeeuws(-Vlaams) niet stopt bij Sluis en slechts
van etiket veranderd (West-Vlaams), loopt het Twentse taalgebied feitelijk een eind Duitsland in.
Bij het vertalen is gebruik gemaakt van een Twentse standaardspelling die ruimte laat voor plaatselijke dialectverschillen, de spelling van de
Kreenk vuur de Twentse sproak. Zoiets als de Zeeuwse schriefwiezer van het tijdschrift Noe dus. Enige verschil met die Zeeuwse spelling is dat de Twentse inmiddels door de provincie Overijssel als officiële Twentse spelling is uitgeroepen, terwijl de Zeeuwse spelling geen enkele status geniet.
Ringelingschat
Ook de Twentse vertaling van Suske en Wiske is opgeschreven in die officiële Twentse spelling van de Kreenk vuur de Twentse sproak. De avonturen van de twee dappere Belgen konden eerder al worden gelezen in het Gronings, Drents, Limburgs en Fries. Sinds enkele maanden is daar dus het Twents bijgekomen. `t Zulveren Heurnke heet de Twentse vertaling van de Ringelingschat. Het verhaal is gebaseerd op het Nibelungenlied, de rond het jaar 1200 ontstane sage rond Siegfried en Brunhilde. Het bevat vele mysterieuze en mystieke trekjes en speelt zich voor een belangrijk deel af in de Duitse grensplaats Xanten. Alles draait om een zilveren hoorntje dat de stripfiguren in talloze penibele situaties brengt, waaruit ze zich dit keer op z`n Twents redden. Het mystieke sfeertje past overigens prima bij een streek als Twente, dat zich graag presenteert als het land van de sagen en volksverhalen.
De vertaling is gemaakt door Gerard Vaanholt, redacteur bij de Twentsche Courant Tubantia. Die Twentse krant maakt zich overigens bijzonder sterk voor de taal van Twente. Ze fungeert ook als uitgever van het Suske en Wiske-album, biedt wekelijks de ruimte aan Twentse columnisten en is niet te beroerd om bij tijd en wijle artikelen als boekbesprekingen in de streektaal te plaatsen.
Zeeland blijft voorlopig verstoken van vertalingen als die van Jip en Janneke en Suske en Wiske. Ook van een Zeeuwse versie van Asterix, de meest vertaalde stripreeks ter wereld, is geen sprake. Zoals bij zoveel zaken op het gebied van de streektaal, is een en ander voor een goed deel terug te voeren op een gebrek aan initiatief bij vertalers en vooral uitgevers. Dat het aan een gebrek aan belangstelling voor het Zeeuws niet zal liggen, hebben bijvoorbeeld de mensen achter bijvoorbeeld `t Kerkje van Ellesdiek, het tijdschrift Noe en de Zeeuws-Vlaamse cursus verhalen vertellen wel gemerkt: zet een goed product in het Zeeuws neer, en het wordt geheid opgepikt. Maar ja, bakken geld zijn er met streektaal nu eenmaal niet te verdienen.
